ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ;


Με τον όρο “μεταβολικό σύνδρομο”, εννοούμε μία μεγάλη ομάδα παραγόντων κινδύνου του μεταβολισμού, που εμφανίζονται από κοινού σε ένα άτομο. Αυτοί οι μεταβολικοί παράγοντες κινδύνου, περιλαμβάνουν την αντίσταση στην ινσουλίνη, την υπέρταση, τις διάφορες ανωμαλίες των τιμών των λιπιδίων του αίματος (χοληστερόλης, τριγλυκεριδίων), καθώς και τον αυξημένο κίνδυνο πήξεως του αίματος.

Τα άτομα που εμφανίζουν αυτό το σύνδρομο, είναι, τις περισσότερες φορές, υπέρβαρα ή παχύσαρκα. Ήδη από την δεκαετία του ’40, είναι γνωστό ότι υπάρχει στενή σχέση μεταξύ ορισμένων μεταβολικών διαταραχών και της καρδιαγγειακής νόσου.

Το μεταβολικό σύνδρομο θεωρείται ότι αποτελεί ένα παράγοντα κινδύνου για την εμφάνιση καρδιαγγειακής νόσου και διαβήτη τύπου 2, ο οποίος εμφανίζεται λόγω αντίστασης στην ινσουλίνη και ανώμαλης λειτουργίας και χαρακτηριστικών του σωματικού λίπους. Η αντίσταση στην ινσουλίνη, αφορά την μειωμένη ικανότητα των κυττάρων να ανταποκρίνονται στην δράση της ινσουλίνης, προάγοντας την μεταφορά της γλυκόζης από το αίμα προς τους μύες και τους άλλους ιστούς του σώματος.

Το μεταβολικό σύνδρομο, είναι επίσης γνωστό σαν σύνδρομο Χ, σύνδρομο αντίστασης στην ινσουλίνη, ή δυσμεταβολικό σύνδρομο.

 

Πως ορίζεται το μεταβολικό σύνδρομο;

Σύμφωνα με τα πρότυπα που έχουν υιοθετηθεί, οποιαδήποτε τρία, από τα ακόλουθα χαρακτηριστικά, τα οποία εμφανίζονται σε ένα άτομο, ανταποκρίνονται στα κριτήρια του μεταβολικού συνδρόμου:

  1. Κοιλιακή παχυσαρκία: Όταν η περιφέρεια της μέσης είναι ή υπερβαίνει τα 102 εκατοστά στους άνδρες και τα 88 εκατοστά στις γυναίκες
  2. Τα τριγλυκερίδια του ορού, είναι 150mg/dL, ή περισσότερο
  3. Η HDL χοληστερόλη, είναι 40 mg/dL, ή χαμηλότερη στους άνδρες και 50 mg/dL, ή χαμηλότερη στις γυναίκες
  4. Η αρτηριακή πίεση, είναι 130/85, ή περισσότερο
  5. Η γλυκόζη (σάκχαρο) του αίματος, μετά από νηστεία, είναι 100 mg/dL, ή περισσότερο

 

Πόσο συχνό είναι το μεταβολικό σύνδρομο;

Το μεταβολικό σύνδρομο, είναι αρκετά συχνό. Περίπου το ¼ του πληθυσμού της Ελλάδος εμφανίζει μεταβολικό σύνδρομο, ενώ το 85% από εκείνους που πάσχουν από διαβήτη τύπου 2, έχουν μεταβολικό σύνδρομο. Η συχνότητα του μεταβολικού συνδρόμου αυξάνεται με την ηλικία και ποσοστό περίπου 40% των ατόμων άνω των 60 ετών, πάσχουν απ’ αυτό.

 

Τι το προκαλεί και ποιοι είναι οι παράγοντες κινδύνου για το μεταβολικό σύνδρομο;

Όπως συμβαίνει με πολλές παθολογικές καταστάσεις, τόσο η κληρονομικότητα, όσο και το περιβάλλον, παίζουν σημαντικούς ρόλους για την εμφάνιση του μεταβολικού συνδρόμου.

Οι παράγοντες της κληρονομικότητας, επηρεάζουν κάθε ένα από τα χαρακτηριστικά στοιχεία του συνδρόμου, αλλά και το ίδιο το σύνδρομο, σαν σύνολο. Ένα οικογενειακό ιστορικό, το οποίο περιλαμβάνει τον διαβήτη τύπου 2, την υπέρταση και την πρώιμη εμφάνιση καρδιακής νόσου, αυξάνει σε μεγάλο ποσοστό την πιθανότητα για κάποιο άτομο να εμφανίσει το μεταβολικό σύνδρομο.

Διάφοροι παράγοντες του περιβάλλοντος, όπως χαμηλό επίπεδο σωματικής δραστηριότητος, καθιστικός τρόπος ζωής και βαθμιαία αύξηση του βάρους, συμβάλλουν επίσης σημαντικά στον κίνδυνο δημιουργίας μεταβολικού συνδρόμου.

Το μεταβολικό σύνδρομο, εμφανίζεται σε ποσοστό περίπου 5% στα άτομα με κανονικό βάρος σώματος, 22% σε υπέρβαρα άτομα και 60% σε παχύσαρκα άτομα. Οι ενήλικες, οι οποίοι συνεχίζουν να αυξάνουν το βάρος τους κάθε χρόνο, αυξάνουν κατά πολύ τον κίνδυνο εμφάνισης μεταβολικού συνδρόμου, μέχρι ποσοστό 45%.

Αν και η παχυσαρκία από μόνη της, θεωρείται πιθανώς ο μεγαλύτερος παράγοντας κινδύνου, άλλοι παράγοντες που προκαλούν ανησυχία, είναι:

  • Γυναίκες μετεμμηνοπαυσιακής ηλικίας
  • Κάπνισμα
  • Διατροφή με υπερβολικά πολλούς υδατάνθρακες
  • Έλλειψη σωματικής δραστηριότητας (ακόμη και χωρίς μεταβολή του βάρους)

 

Ποια είναι τα συμπτώματα του μεταβολικού συνδρόμου;

Το μεταβολικό σύνδρομο, είναι μία κατάσταση, η οποία, γενικώς δεν έχει συμπτώματα. Εάν ένα άτομο εμφανίζει παράγοντες κινδύνου για μεταβολικό σύνδρομο (ιδιαίτερα, μεγάλη περιφέρεια μέσης), τότε ο γιατρός του μπορεί να τον βοηθήσει στην αξιολόγηση του κινδύνου.

 

Τι θα πρέπει να γνωρίζουμε για το μεταβολικό σύνδρομο;

Το μεταβολικό σύνδρομο, είναι μία κατάσταση, για την οποία θα πρέπει να είμαστε ενημερωμένοι, αφού αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου για την ανάπτυξη, τόσο διαβήτη τύπου 2, όσο και καρδιακής νόσου και γνωρίζουμε, ότι αυτές είναι δύο από τις συχνότερες και πλέον σημαντικές χρόνιες ασθένειες.

 

Όμως δεν είναι μόνον αυτός ο κίνδυνος:

  • Το μεταβολικό σύνδρομο, συνοδεύεται και από συσσώρευση λίπους στο ήπαρ (λιπώδες ήπαρ), με αποτέλεσμα την δημιουργία φλεγμονής και, ενδεχομένως, κίρρωσης.
  • Μπορεί να προσβληθούν επίσης οι νεφροί, καθώς το μεταβολικό σύνδρομο μπορεί να συνοδεύεται από μικρολευκωματουρία-απώλεια πρωτεϊνών διά των ούρων, κάτι που υποδηλώνει σαφή βλάβη των νεφρών.
  • Άλλα προβλήματα που συνδέονται με το μεταβολικό σύνδρομο, περιλαμβάνουν την αποφρακτική άπνοια κατά τον ύπνο, το σύνδρομο των πολυκυστικών ωοθηκών, αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης μείωσης των γνωσιακών λειτουργιών και εμφάνισης άνοιας και  κατά την μεγάλη ηλικία.

 

Ποια είναι η θεραπεία του μεταβολικού συνδρόμου;

Ο κύριος στόχος της θεραπευτικής αγωγής, είναι η θεραπεία τόσο της υποκείμενης αιτίας του συνδρόμου, για να προληφθεί η ανάπτυξη διαβήτη τύπου 2,όσο και η θεραπεία των παραγόντων καρδιαγγειακού κινδύνου, εάν υπάρχουν. Όπως έχει ήδη τονισθεί, η πλειοψηφία των ατόμων με μεταβολικό σύνδρομο, είναι υπέρβαροι και ζουν κατά το πλείστον, καθιστική ζωή.

Η θεραπευτική αντιμετώπιση που προτιμάται, είναι η αλλαγή του τρόπου ζωής. Η μείωση του βάρους, απαιτεί ένα ειδικά σχεδιασμένο πρόγραμμα, που να ταιριάζει στο συγκεκριμένο άτομο και να περιλαμβάνει οπωσδήποτε δίαιτα και σωματική άσκηση. Η μόνιμη διακοπή του καπνίσματος, αποτελεί ένα πολύ σημαντικό  στοιχείο της θεραπευτικής αγωγής. Καμιά φορά, μπορεί να είναι χρήσιμα μερικά φάρμακα.

 

Δίαιτα και μεταβολικό σύνδρομο

Δεν είναι στους στόχους του παρόντος άρθρου μία λεπτομερής συζήτηση γιά τις διάφορες θεραπευτικές δίαιτες, τα υπέρ και τα κατά της κάθε μίας κλπ. Όμως, αυτή τη στιγμή υπάρχει μία γενική τάση για την εφαρμογή της Μεσογειακής δίαιτας, η οποία είναι πλούσια σε «καλά» λιπαρά (ελαιόλαδο) και περιλαμβάνει λογικές ποσότητες υδατανθράκων και πρωτεϊνών (όπως από ψάρι και κοτόπουλο).

Η Μεσογειακή δίαιτα, είναι επίσης εύγευστη και διατηρείται εύκολα. Επιπλέον, πρόσφατες μελέτες έχουν δείξει ότι, συγκριτικά με τις δίαιτες χαμηλών λιπαρών, τα άτομα που ακολουθούν την Μεσογειακή δίαιτα, εμφανίζουν μεγαλύτερη μείωση του σωματικού βάρους καθώς και μεγαλύτερη βελτίωση της αρτηριακής πίεσης, των επιπέδων χοληστερόλης, καθώς και άλλων δεικτών της καρδιακής νόσου-όλα δηλαδή τα στοιχεία που είναι σημαντικά για την αξιολόγηση και την θεραπεία του μεταβολικού συνδρόμου.

 

Σωματική άσκηση και μεταβολικό σύνδρομο

Εάν δεν υπάρχει ιατρική αντένδειξη, ενδείκνυται, για αρχή, η άμεση έναρξη ενός προγράμματος σωματικών ασκήσεων, για παράδειγμα,30 λεπτών επί πέντε μέρες την εβδομάδα. Το πρόγραμμα αυτό όμως, θα πρέπει να τηρείται οπωσδήποτε!

Το πρόγραμμα αυτό, έχει ευεργετικά αποτελέσματα επί της αρτηριακής πίεσης, των επιπέδων της χοληστερόλης και την ευαισθησία στην ινσουλίνη, ανεξάρτητα από το κατά πόσον επιτυγχάνεται ή όχι, απώλεια βάρους. Η σωματική άσκηση συνεπώς, αποτελεί ένα πολύ χρήσιμο εργαλείο για την θεραπεία του μεταβολικού συνδρόμου.

 

Χειρουργική αφαίρεση λίπους (λιποαναρρόφηση)

Πολλά άτομα μπορεί να ρωτήσουν: «Γιατί να μην κάνουμε λιποαναρρόφηση στην περιοχή της κοιλιάς, ώστε να αφαιρέσουμε την μεγάλη ποσότητα του λίπους που υπάρχει εκεί, που αποτελεί και το μεγαλύτερο μέρος του προβλήματος;».

Τα δεδομένα δείχνουν ότι, η λιποαναρρόφηση δεν εμφανίζει κανένα απολύτως όφελος για την αρτηριακή πίεση, την ευαισθησία στην ινσουλίνη ή την χοληστερόλη. Η δίαιτα και η σωματική άσκηση, αποτελούν ακόμη την προτιμώμενη, κύρια θεραπευτική αγωγή για το μεταβολικό σύνδρομο.

 

Φαρμακευτική θεραπεία του μεταβολικού συνδρόμου

Αν αποτύχουν οι αλλαγές του τρόπου ζωής, τότε -και μόνον τότε- θα πρέπει να γίνει σκέψη για χρήση φαρμάκων κατά της υπέρτασης και της υπερλιπιδαιμίας. Εάν κάποιος έχει ήδη υποστεί μία καρδιακή προσβολή, η χοληστερόλη LDL (η «κακή»), θα πρέπει να μειωθεί κάτω από τα 70mg/dL. Ένα άτομο που πάσχει από διαβήτη, εμφανίζει κίνδυνο καρδιακής προσβολής ίσο προς κάποιον που έχει ήδη υποστεί μία τέτοια προσβολή και συνεπώς, θα πρέπει να λαμβάνει την ίδια θεραπευτική αγωγή. Εάν κάποιος εμφανίζει μεταβολικό σύνδρομο, θα πρέπει να συζητήσει με τον θεράποντα ιατρό του σχετικά με την υπολιπιδαιμική θεραπεία του, επειδή κάθε θεραπεία, είναι εξατομικευμένη.

Ο στόχος της αντιυπερτασικής αγωγής, είναι γενικά, η αρτ.πίεση να είναι χαμηλότερη από 130/80. Μερικά αντιυπερτασικά φάρμακα, προσφέρουν περισσότερα από την απλή μείωση της αρτηριακής πίεσης. Για παράδειγμα, μία κατηγορία αντιυπερτασικών φαρμάκων, που ονομάζονται ΑCE Ιnhibitors (Angiotensin Converting Enzyme Inhibitors/Αναστολείς του Μετατρεπτικού Ενζύμου της Αγγειοτασίνης), έχει βρεθεί ότι μειώνουν επίσης την αντίσταση στην ινσουλίνη και ουσιαστικά αποτρέπουν την εμφάνιση διαβήτη τύπου 2. Το γεγονός αυτό, αποτελεί ένα σημαντικό στοιχείο, κατά την επιλογή αντιυπερτασικών φαρμάκων σε περιπτώσεις μεταβολικού συνδρόμου.

Η ανακάλυψη ότι, ένα φάρμακο που χορηγείται για μία κατάσταση και έχει συγχρόνως, ευεργετικά αποτελέσματα και για άλλες παθολογικές καταστάσεις, δεν είναι νέα. Φάρμακα που χρησιμοποιούνται για την θεραπεία της υπεργλυκαιμίας και την αντίσταση στην ινσουλίνη, μπορεί να έχουν ευεργετικά αποτελέσματα επί της υπέρτασης και της υπερχοληστερολαιμίας. Έτσι, για παράδειγμα, η μετφορμίνη, που χρησιμοποιείται συνήθως για την θεραπεία του διαβήτη τύπου 2,έχει βρεθεί επίσης ότι μπορεί να βοηθήσει για την πρόληψη της εμφάνισης διαβήτη, σε άτομα που πάσχουν από μεταβολικό σύνδρομο. Όμως, δεν είναι επισήμως εγκεκριμένη η χρήση της μετφορμίνης για την θεραπεία ασθενών με μεταβολικό σύνδρομο, εάν δεν πάσχουν από εκδηλωμένο διαβήτη.

Συνοπτικά, η επιλογή ενός υγιέστερου τρόπου ζωής, όπως είναι οι διάφορες σωματικές ασκήσεις, η μείωση του περιττού βάρους, η μείωση της υπέρτασης, της χοληστερόλης και των τριγλυκεριδίων, μπορεί να μειώσουν την πιθανότητα εμφάνισης μεταβολικού συνδρόμου σε ένα άτομο.

 

Πηγή: Ygeiaonline.gr


5 ΤΡΟΦΕΣ ΠΟΥ ΒΟΗΘΟΥΝ ΣΤΗΝ ΑΠΟΤΟΞΙΝΩΣΗ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ
7 ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΝΑ ΑΠΑΛΛΑΓΕΙΤΕ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΥΤΤΑΡΙΤΙΔΑ
STRESS… ΠΟΙΑ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΔΙΑΤΡΟΦΗ;
Advertisment